ქვემოთ ცხრილში მოცემულია ზმნები, რომლებიც პირდაპირ დამატებას Dativ-ში მოითხოვს და არა Akkusativ-ში (როგორც ეს წესით და რიგით სტანდარტულად უნდა იყოს). უფრო ვრცელ განმარტებას ქვემოთ შემოგთავაზებთ.
“დატივური ზმნები” — ასეთი კლასიფიკაცია ძალიან ფართოა, რადგანაც ნებისმიერ გარდამავალ ზმნას შესაძლოა გააჩნდეს დატივში მდგარი ირიბი ობიექტი. Dativ-ით მართული ზმნა განსაკუთრებული შემთხვევაა და იგი არის ზმნა, რომელიც დამატებას იღებს დატივში – როგორც წესი, სხვა დამატების არარსებობისას.
ქვემოთ მოცემული სია არ შეიცავს ისეთ “ჩვეულებრივ” ზმნებს, როგორიცაა geben (მიცემა) ან zeigen (ჩვენება, მითითება), რომელთაც შეიძლება მოყვებოდეს როგორც პირდაპირი, ისე ირიბი ობიექტი (როგორც ეს ქართულშია, მაგალითად): Er gibt mir das Buch. — mir ირიბი ობიექტია (დატივი) და das Buch — პირდაპირი ობიექტი (აკუზატივი).
ქართულად ეს ზმნები სხვადასხვაგვარად შეიძლება ითარგმნოს წინადადებაში. ამიტომ, თარგმნას ნაკლები ყურადღება უნდა დაუთმოთ და აჯობებს, თუ იმ წესებს დაიმახსოვრებთ, რომლებიც გერმანულ ენაში ამ ზმნების გამოყენებას ეხება: antworten — პასუხის გაცემა; danken — მადლობის გადახდა; gefallen – მოწონება; და ა.შ. — ობიექტს მოითხოვს Dativ-ში.
ხშირად ერთი შეხედვით რთულია მიხვდეთ, რატომ ახლავს ზმნას ობიექტი Dativ-ში. მაგალითად, ავიღოთ წინადადება: Ich glaube dir nicht. (შენი არ მჯერა.) სინამდვილეში ეს წინადადება შემოკლებული ფორმაა შემდეგი წინადადებისა: Ich glaube es dir nicht — რომელშიც es არის ნამდვილი პირდაპირი ობიექტი და dir არის ერთგვარი “დატივური კუთვნილების” გამოხატულება, რომელიც შეიძლება ქართულად ვთარგმნოთ სიტყვით “შენი”.
მიუხედავად იმისა, ხართ თუ არა ადამიანი, რომელსაც მთელი ეს გრამატიკული წიაღსვლები მომხიბლავი ეჩვენება, საუკეთესო გზა პირდაპირი გზაა და იგი გულისხმობს Dativ-ში მდგარი ობიექტით მართული, ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ზმნების სწავლას (დამახსოვრებას!). ამიტომ, ქვემოთ წარმოგიდგენთ ცხრილს, რომელშიც მოყვანილია ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ზმნები Dativ-ით — ისინი უნდა ისწავლოთ პირველად. მის ქვემოთ არის მეორე ცხრილი, რომელშიც წარმოდგენილია უფრო ნაკლებად გავრცელებული ზმნები.
დააკვირდით, რომ Dativ-ში მდგარი ობიექტით მართულ ბევრ ზმნას გააჩნია აკუზატივური ვარიანტი, რომელიც be- თავსართის დახმარებით მიიღება: antworten/beantworten, danken/bedanken და ა.შ. ბევრგან ჩვენ ისინი მაგალითების (Beispiele) სვეტში ჩამოვწერეთ.
| Dativ-Verben – ზმნები Dativ-ით ყველაზე ფართოდ გავრცელებული |
||
| Deutsch | ქართული | Beispiele |
| antworten | პასუხის გაცემა | Antworten Sie mir! Antworten Sie auf die Frage! Beantworten Sie die Frage! |
| danken | მადლობის გადახდა | Ich danke dir. Ich bedanke mich. |
| fehlen | კლება | Du fehlst mir. Was fehlt dir? ასევე იხილეთ befehlen, ქვემოთ. |
| folgen | მიყოლა | Bitte folgen Sie mir! Ich bin ihm gefolgt. Ich befolge immer deinen Rat. |
| gefallen | მოწონება | Dein Hemd gefällt mir. missfallen – არმოწონება Dein Hemd missfällt mir. |
| gehören | კუთვნილება | Das Buch gehört mir, nicht dir. |
| glauben | დაჯერება | Er glaubte mir nicht. |
| helfen | დახმარება | Hilf deinem Bruder! Ich kann dir leider nicht helfen. |
| Leid tun | სინანული; შეცოდება | Es tut mir Leid. Sie tut mir Leid. |
| passieren | მოხდენა | Was ist dir passiert? |
| verzeihen | პატიება | Ich kann ihm nicht verzeihen. |
| wehtun | ტკენა | Wo tut es Ihnen weh? |
ქვემოთ წარმოდგენილია შედარებით ნაკლებად გავრცელებული ზმნები Dativ-ით. თუმცა, ეს ზმნები გერმანული ლექსიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს. Dativ-ით მართული ზმნების სიის ქვემოთ Genitiv-ით მართული რამდენიმე ზმნის ცხრილსაც იხილავთ.
| Dativ-Verben შედარებით ნაკლებად გავრცელებული დატივური ზმნები |
|||
| Deutsch | ქართული | Deutsch | ქართული |
| ähneln | მსგავსება | gratulieren | მილოცვა |
| befehlen | ბრძანება | glücken | გამართლება (ბედის) |
| begegnen | შეხვედრა | lauschen | მიყურადება |
| bleiben | დარჩენა | munden | საჭმლის მოწონება |
| dienen | მომსახურება | nützen | გამოსადეგად ყოფნა |
| drohen | დამუქრება | passen | მორგება |
| einfallen | მოფიქრება, აზრად მოსვლა | raten | რჩევა |
| erlauben | ნების დართვა | schaden | ზიანის მიყენება |
| gehorchen | დამორჩილება | schmecken | მოგემრიელება |
| gelingen misslingen |
წარმატება ვერმოხერხება |
schmeicheln | მლიქვნელობა |
| geraten | გამოსვლა, მოხერხება | trauen vertrauen |
ნდობა |
| genügen | კმარება | widersprechen | შეწინააღმდეგება |
| geschehen | მოხდენა, ჩატარება | winken | ქნევა, მინიშნება |
| gleichen | მსგავსება | zürnen | გაბრაზებულად ყოფნა |
| Zuhören (მოსმენა), zulächeln (გაღიმება), zujubeln (ვინმეს მისალმება ოვაციებით), zusagen (დათანხმება რამეზე), zustimmen (დათანხმება რამეში) და სხვა მსგავსი ზმნები, რომლებიც zu– თავსართით იწყება ასევე დატივს მოითხოვს. მაგალითები: Stimmst du mir zu? (მეთანხმები?); Ich höre dir zu. (გისმენ.) | |||
და ბოლოს, წარმოგიდგენთ Genitiv-ში მდგარი ობიექტით მართული ზმნების ცხრილს:
| Genitiv-Verben – ზმნები Genitiv-ით ზმნები, რომლებიც მოითხოვს გენიტივს |
|||
| Deutsch | ქართული | Deutsch | ქართული |
| bedürfen | მოთხოვნა | sich vergewissern | დარწმუნება (დარწმუნდება) |
| sich erinnern | გახსენება, მოგონება | sich schämen | სირცხვილი (რამის, ვინმეს წინაშე) |
| gedenken | გახსენება (ახსოვს) | spotten | დაცინვა |
შენიშვნა: Genitiv-ით მართული ზმნები უფრო მეტად ფორმალურ ნაწერებში (ლიტერატურა და პოეზია) ან არაფორმალურ გამოთქმებში გვხვდება. სასაუბრო გერმანულ ენაში ისინი იშვიათობაა. ამ ზმნებიდან ზოგიერთმა Genitiv-ში მდგარი ობიექტი შეიძლება ჩაანაცვლოს წინდებულიანი ფრაზით.
Genitiv-ის მაგალითები
რეფლექსური ზმნებით (sich) დაინეტრესების შემთხვევაში მოგაწვდით რეფლექსური ზმნების სიას. |
|||